Slavernij

Mensen die, zoals ik, het nieuws en de media in de Verenigde Staten enigszins bijhouden, zullen hebben meegekregen dat de gouverneur van Virginia april heeft uitgeroepen tot “Confederate History Month”. “The Confederacy”, voor degenendie niet thuis zijn in de geschiedenis van de VS, was het verbond van zuidelijke staten in de Amerikaanse burgeroorlog. Een van de belangrijke punten binnen die oorlog was het feit dat de geconfedereerde staten niet bereid waren slavernij op te heffen, wat de noordelijke staten wel wilden. Veel van de rijkdom in het zuiden was gevolg van de slavernij, die het mogelijk maakte om voor weinig geld grote plantages te onderhouden door middel van slavenarbeid.

De verklaring van de gouverneur van Virginia stuitte op nogal wat weerstand. Het is namelijk onmogelijk om de Confederacy los te zien van de slavernij, en de geschiedenis van racisme met name in de zuidelijk staten na opheffing van de slavernij. Je kan niet over het een praten zonder over het andere te praten.

Naar aanleiding daarvan dacht ik pas ineens… Als we hier nou een “Gouden Eeuw geschiedenis maand” zouden hebben. Of een “Indische Compagnies maand”. Zou je dan hier dezelfde reactie krijgen? Ik denk het niet. De geschiedenis van de slavernij in Nederland is namelijk nogal een ondergeschoven kindje.

Behalve dat ik weet dat er slaven gehouden werden in Suriname en op de Antillen, weet ik eigenlijk erg weinig af van de Nederlandse geschiedenis met slavernij. Ik heb op school wel eens gehoord van de West-Indische Compagnie, maar hoe dat nou precies zit… Ik kwam er pas per toeval achter dat slaven door de WIC overwegend uit Ghana gehaald werden, omdat ik hoorde dat de Ghanese en Surinaamse bevolking in Amsterdam nog steeds slecht met elkaar overweg kunnen.

Feit is dat slavernij in onze geschiedenislessen nauwelijks ter sprake komt, en dan nog in een hele beperkte context. Ik wist niet zeker of er in Indonesie sprake was van slavernij (antwoord: ja, hoewel niet op dezelfde schaal als in Suriname en de Antillen). Ik had geen idee of er in Nederland zelf slaven gehouden werden (antwoord: nauwelijks. Soms werden gewaardeerde huisslaven meegenomen naar Nederland als hun eigenaren terugkeerden). Etc. Etc. Nederland heeft slavernij in Suriname en de Antillen erkend in de vorm van een monument; nakomelingen van slaven in andere gebieden is dat niet gegund. Excuses voor slavernij zijn nooit formeel aangeboden.

Ik weet zelf niet zo goed wat we nu aan concrete maatregelen zouden moeten nemen waar het om het Nederlandse slavernijverleden gaat. Zaken als reparatiebetalingen lijken mosterd na de maaltijd – hoewel, gezien het feit dat bij beeindiging van de slavernij, alleen eigenaren schadeloos gesteld zijn, misschien ook niet onterecht. Er schijnt ook in Suriname nog steeds sprake te zijn van een heel reele achterstand van creolen ten opzichte van andere bevolkingsgroepen, waarop Nederland misschien zou kunnen helpen met ingrijpen, maar hoe zou ik ook niet direct weten. Feit is dat zo lang we de slavernijgeschiedenis niet expliciet erkennen als onderdeel van onze geschiedenis, maar haar afdoen als een zwarte pagina waar we maar niet te veel naar kijken, we ook niet kunnen werken aan het helen van de wonden.